BÖLÜM 12

BİZ NİÇİN YARATILDIK

Bu kısa yazıda ne demek istediğini anlamamıştım. Sonra düşündüm ki bunu araştırıp öyle cevaplamalıydım. Günümüz teknolojisi ile bilgiye ulaşmak çok kolay olduğu için telefonumda ki internetimden bu konuyu araştırdım. Bir sitede şöyle yazıyordu; Allah Teâlâ’nın ezelden ebede kadar olacak şeylerin zaman ve yerini, özellik ve niteliklerini, ne şekilde ve ne zaman olacaklarsa onların hepsini ezeli anlamda bilip, o şekilde sınırlaması ve takdir etmesine kader denir. Kâinatı ve kâinattaki tüm varlık ve olayların belli bir düzen ve ölçüye göre düzenleyen ilahî kanunu ifade eder.

Allah’ın, olacak şeyleri önceden bilmesi, kulun iradesini ortadan kaldırmaz. Zira ilim maluma tabidir. Bir şey, Allah ezelde bildiği için olmaz, olacağını bildiği için planlar. Güneş ve ay tutulması önceden bilindiği için gerçekleşmez, tutulacakları bilindiği için kaydedilir.

Bize göre zaman; mazi, hal ve istikbal olarak bölünür. Allah için zaman bütündür. O’nun için başlangıcı ve sonu olmayan daimi bir şimdi vardır. Biz olayları, vücuda geldikten sonra biliriz. Allah ise hadiseleri var olmadan da bilir. O’nun bilgisi dışında hiç bir şey cereyan etmez. Kâinat kör tesadüflere göre değil, ilahi yasa ve programlara göre işler.

Kadere iman, iman esaslarındandır. Hayır ve şer Allah’ın yaratmasıyla olur. İkinci bir yaratıcı yoktur. Biz hak ederiz, Allah da halk eder. Allah’ın iradesi küllî bizim irademiz cüzîdir. Her şeyi biz yapıyorsak neden her istediğimizi yapamıyoruz? Diğer taraftan bizim irademize rağmen her şeyi Allah yapıyorsa, yaptığımız bir suçtan dolayı neden yüzümüz kızarıyor? Sorumluluğumuz istek ve irademizden kaynaklanıyor. Ameller niyetlere göre değerlendirilir. Fiillerde mecburiyet yoktur. Katil; alnıma yazılmış deyip masum olduğunu iddia edemez. Onun görevi cinayet işlememektir. Yolda kaza yapan kimse trafik işaretlerine, kurallara uymadığı için suçlanır. Fakat kurallara uymasına rağmen de kaza olabilir. O takdirde suçlanmaz. Kulların görevi güçleri nispetinde kurallara, kanunlara uymak, tedbir almaktır. Deprem, yangın, sel, heyelan, salgın hastalık gibi hadiseler vuku bulur. Tedbir ve irademizi aşan durumlarda sorumlu olmayız.

Netice itibariyle her şeyi önceden bilen, planlayan, yaratan Mevla’mızdır. Olaylar kader programı içinde cereyan ediyor. Bu programa tâbî ve teslim olursak rahat ederiz. Yüzmenin ilk kuralı telaş etmemektir. Deniz, teslim olanı sırtında taşıyor, bocalayan ise batıyor. Ceset itiraz etmediği için suyun yüzünde yüzüyor. Teslim ol kurtul. Müslüman, teslim olan kimsedir. Makro ve mikro âlem Sünnetullah’a tâbîdir. Kâinattaki ahenk bunu gösteriyor. İsyandan kaos, itaatten düzen oluşuyor. Bizim de görevimiz Sünnetullah’a tâbî olmak, kadere rıza göstermek, telaşsız yaşamaktır. Kaderden kaçılmaz, kaçanlar hep korku içinde yaşarlar. Neticede yine kaçtıkları ve korktukları başlarına gelir.

İşte böyle yazıyordu. Bunları yazdıktan sonra ona şöyle bir cevap yazdım ve defterinin arasına koydum ‘Tedbirini al takdire karışma' diye.

Çok geçmeden o da bana şöyle bir cevap yazdı:

BİZİM VAZİFEMİZ TEDBİR ALMAKTIR

Tedbiri bir fiilî duâ olarak değerlendirdiğimizde; Allah dilerse şüphesiz kazayı ve belâyı defeder. Fakat bu bir sonuç hükmüdür. Sonuç hakkında hüküm vermek esasen bizim vazifemiz değildir. Bizim vazifemiz önden gerektiği gibi tedbir almak, tedbirden sonra da tevekkül etmektir. Tedbirde eksiklik ve boşluk bırakmamak, ihmalkâr olmamak, vurdumduymaz olmamak, “yazılan başa gelir” sözünün uhdesinde saklı bulunan yanlış tevekkül anlayışına ve tembelliğe kapılmamak bizim vazifemizdir. Tevekkülü doğru anlamalıyız. Tevekkül düsturunu bize öğreten Kur’ân’dır. Hazret-i Yâkup Aleyhisselâm oğulları ile birlikte Mısır’a Bünyamin’i de gönderirken, tedbiri de, tembihi de elden bırakmadı ve oğullarına şöyle dedi: “Sizi bir felâket kuşatmadıkça onu bana geri getireceğinize dâir Allah adına sağlam bir söz vermeden kardeşinizi sizinle göndermem!” Onlar söz verince de, “Bu söylediklerinize Allah şâhit olsun!” dedi. Sonra dedi ki: “Oğullarım! Şehre bir kapıdan girmeyin! Ayrı ayrı kapılardan girin! Gerçi Allah’ın takdir ettiği bir şeyi ben sizden geri çeviremem! Hüküm ancak Allah’ındır! Ben O’na tevekkül ettim! Tevekkül etmek isteyenler de O’na tevekkül etsinler.” Âyette Hazret-i Yâkub’un (as) oğullarına yaptığı tembihler birer tedbir mahiyetindedir. Gerek Bünyamin’in başına bir iş gelmesini önlemek için, gerekse oğullarının nazar veya başka biçimde zarar görmesini önlemek için Hazret-i Yâkub’un (as) elinde başka çâre yoktu. Olsaydı mutlaka kullanacaktı. O halde Hazret-i Yâkub (as) kendi çapında bütün imkânlarını kullandıktan ve gerekli tedbiri aldıktan sonra Allah’a dayanıp güveniyor, tevekkül ediyor. O’NA TEVEKKÜL ETTİM

Hazret-i Şuâyb Aleyhisselâm kendisine düşen görevin yalnızca tebliğ olduğunu, sonucun Allah’a ait bulunduğunu, yapılacak işlemin dâveti sürdürmek olduğunu bildiriyor ve dâvetine uymayan kavmine şöyle sesleniyordu: “Ey kavmim, söyleyin bana! Eğer ben Rabb’imden açık bir delil üzere isem ve Rabbim beni kendi katından pek güzel bir rızıkla rızıklandırmışsa, ben O’na isyan edebilir miyim? Sizi yasakladıklarıma kendim karşı gelmek istemem! Ben ancak gücümün yettiği kadarıyla sizi ıslah etmek istiyorum. Muvaffak olmam ise ancak Allah’ın yardımıyladır. O’na tevekkül ettim ve ancak O’na yönelirim.”

Bir işe karar vermek, o işi bitirmenin yarısıdır. Çünkü karar, niyettir. Karar, aynı zamanda hal ve fıtrat diliyle yapılan bir dua demektir. Bir işe karar veren kimse, başarmak ve olabilecek olumsuzlukları bertaraf etmek için önce Allah’a sığınmalı ve güvenmelidir. Cenâb-ı Hak bir işe azm eden ve karar veren kimseler için şu önemli prensibi hatırlatır: “….İşlerinde onlarla istişare et! Bir işe karar verip azm ettiğinde ise, Allah’a güven ve tevekkül et. Şüphesiz Allah kendisine tevekkül edenleri sever.” TEVEKKÜL ESBABI REDDETMEK DEĞİLDİR

Tevekkülün, sebepleri reddetmek demek olmadığını, bilâkis sebepleri kudret elinin bir perdesi bilmek demek olduğunu bildiren Bediüzzaman, sebeplere teşebbüsün ise, bir nevî fiilî duâ hükmünde bulunduğunu, sonucun da yalnız Allah’tan istenmesi gerektiğini; tevekkülün, kendisine düşen tedbirleri gerektiği gibi aldıktan sonra netîceyi Allah’tan bilmek ve yalnız O’na minnettâr olmak demek olduğunu bildirir.

Demek tevekkül etmek için, önce biz, bize düşen tedbiri gerektiği gibi, gerektiği kadar ve gücümüz ölçüsünde almakla görevliyiz ve yükümlüyüz. Bize düşen kısımda ihmalkâr davranamayız, tedbirsiz olamayız, gayretsiz olamayız. Takdiri ise Allah’a bırakırız. Bir evi hırsızlara karşı korumak için düşünülebilecek her şey tedbirdir. Anahtarın ve kilidin en iyisi, kapının en sağlamı, en dayanıklısı, alarm vs. gibi ulaşılabilen yeni teknolojik ürünlerin en iyisi, bunları kullanma becerisi… vs. bunların bütün tedbir sınıfına girer. Tedbir ne kadar iyi olursa, sonuç için o derece makbûliyet şartlarını taşıyan fiilî duâ yapılmış olur. Hangi tür tedbir gerekiyorsa, bize düşen ihmal etmemektir. Fiilî duamızın sonucunu ise Allah’a bırakmalıyız. Yani tedbir bizden, takdir Allah’tandır.

Artık alacağımı almıştım ve bundan sonra olacakları bekleyecektim.

Evden okula, okuldan eve giderken bir sahafla karşılaştım. Karşılaştığım bu sahaf nur yüzlü bir ihtiyarcıktı. Öyle güler yüzlü idi ki onu gören insan ister istemez gülümsüyordu. Adı Kemal olan Sahafla bir müddet konuştuk. Konuşmamız bittikten sonra bana dini konularla alakalı kitaplar verdi.

O kitapları odama kapanarak bir kaç gün okudum. Okuduktan sonra da Veysel’in de okuyup feyz alması için ona verecektim. Sahaftan aldığım kitaplara öyle dalmıştım ki gözüm hiç kimseyi görmüyordu. Babam bu duruma bir şey demezken annem söylenip duruyordu. Zaten ondan başka bir şeyde beklemezdim. Kardeşim ise sık sık yanıma gelip ne yaptığımı öğrenmeye çalışıyordu ama onu odama sokmuyordum.

Bir akşam uyuduğum sıra annem gizlice odama girmiş ve okuduğum kitapların hepsini almış. Onların üzerine benzin dökerek yakmış. Ancak kokusundan anladım kitaplarımı yaktığını.