Kitap 6 · 1
O, ne kadar mutlu bir kişiydi ki, 1482 yılına gelindiğinde, soylu adam Robert d'Estouteville, şovalye, Beyne lordu, Yvri ve Saint-Andry baronu, kralın danışmanı ve şampanyasıydı, Paris'in prévôt'uydu. Kraldan, 7 Kasım 1465'te, kuyruklu yıldızın yılı olan o günde, Paris prévôt'luğu görevini almıştı ve bu görev, daha çok bir lordluk olarak kabul ediliyordu. Joannes Loemnoeus'un dediği gibi, _dignitas_, _quæ cum non exigua potestate politiam concernente, atque prærogativis multis et juribus conjuncta est_. 1482'de, kralın yetkisiyle atanmış bir soylunun, Louis XI'in doğal kızının, Bourbon'un meşru olmayan oğlu ile evlendiği dönemde atanmış olması oldukça şaşırtıcıydı.
Robert d'Estouteville, Paris prévôt'luğuna Jacques de Villiers'in yerine geçtiği gün, Jean Dauvet, Hélye de Thorrettes'in yerine ilk parlamento başkanlığına, Jean Jouvenel des Ursins, Pierre de Morvilliers'in yerine Fransa şansölyeliğine, Regnault des Dormans ise Pierre Puy'un yerine kralın otelinin normal taleplerinin başkanlığına atanmıştı. Robert d'Estouteville, Paris prévôt'luğunu aldığı günden bu yana, başkanlık, şansölyelik ve başkanlık görevlerinin ne kadar değiştiğini düşünmeden edemedi. Bu görev ona _baillée en garde_ olarak verilmişti; ve gerçekten de onu iyi bir şekilde koruyordu. Bu göreve sıkı sıkıya bağlı kalmış, ona tamamen entegre olmuştu.
Louis XI'in sık sık yaptığı atama ve iptallerle gücünü esnek tutma çabasından kaçmayı başarmıştı. Üstelik, cesur şovalye, oğlu için görevinde kalma hakkını elde etmişti ve iki yıldır, soylu Jacques d'Estouteville'in adı, Paris prévôt'luğunun kaydında onun adıyla yan yana yer alıyordu. Gerçekten de nadir ve önemli bir ayrıcalıktı! Robert d'Estouteville iyi bir askerdi, _la ligue du bien public_’e karşı sadakatle bayrağını kaldırmış ve kraliçeye Paris'e girişi sırasında çok güzel bir geyik hediye etmişti. Ayrıca, kralın otelinin mareşal prévôt'u olan Tristan l'Hermite ile de iyi bir dostluğu vardı.
Dolayısıyla, Robert'ın hayatı oldukça tatlı ve keyifliydi. Öncelikle, iyi bir maaşı vardı; bunun yanı sıra, Paris prévôt'luğunun sivil ve ceza mahkemelerinin gelirleri, Mantes ve Corbeil köprülerinden alınan küçük geçiş ücretleri, Paris'teki odun kesiciler ve tuz ölçenlerden elde edilen kazançlar gibi birçok gelir kaynağına sahipti. Ayrıca, şehirdeki atlı gezintilerde, kırmızı ve kahverengi elbiseleriyle şehre çıkıp, savaş kıyafetini sergilemekten de keyif alıyordu. Bugün bile, Normandiya'daki Valmont manastırında mezarına oyulmuş olan o güzel kıyafetini görebilirsiniz.
Ve daha da önemlisi, on iki kişilik jandarma, Châtelet bekçisi, Châtelet'in iki dinleyicisi, on altı bölgenin komiserleri, Châtelet hapishane müdürü, dört jandarma, yüz yirmi atlı jandarma, yüz yirmi yaya jandarma, bekçi şovalye ve onun tüm yardımcıları üzerinde tam bir üstünlüğe sahip olmak ne kadar büyük bir ayrıcalıktı! Yüksek ve düşük adalet uygulamak, döndürme, asma ve sürükleme hakkına sahip olmak, Paris'in bu yedi soylu bölgesinde ilk derece yargı yetkisini kullanmak, gerçekten de oldukça tatmin edici bir durumdu. Robert d'Estouteville, her gün, Philippe-Auguste'un geniş ve ağır kemerleri altında, Grand-Châtelet'te kararlar vermek ve yargılamak gibi bir görev üstleniyordu.
Her akşam, Palais-Royal'deki Galilée Caddesi'nde, eşi Madame Ambroise de Loré'nin mülkünde, yorgunluğunu atmak için dinlenmeye gidiyordu.
Ancak, 7 Ocak 1482 sabahı, Robert d'Estouteville oldukça huysuz ve sinirli bir ruh haliyle uyanmıştı. Bu ruh hali nereden geliyordu? Bunu kendisi bile bilemezdi. Hava gri miydi? Montlhéry'deki eski kemerinin sıkı olmaması mı, yoksa penceresinin önünden geçen, tişörtsüz, şapkasız, yanlarında çantaları ve şişeleriyle dört kişilik bir grup serserinin geçişi mi onu rahatsız etmişti? Yoksa, gelecek yıl Charles VIII'in prévôt'luğunun gelirlerinden kesileceği üç yüz yetmiş altı livre on altı sous sekiz denierin belirsiz bir önsezisi mi vardı? Okuyucu karar verebilir; biz, onun sadece kötü bir ruh hali içinde olduğunu düşünmeyi tercih ederiz.
Ayrıca, ertesi gün bir bayram sonrasıydı; herkes için sıkıcı bir gün, özellikle de Paris'teki tüm pislikleri temizlemekle görevli olan yargıç için. Ve Grand-Châtelet'te oturum açması gerekiyordu. Genel olarak, yargıçların duruşma günlerinin aynı zamanda ruh hallerinin de belirleyici olduğu gözlemlenmiştir; böylece her zaman, krallığın, yasaların ve adaletin adına birine yüklenebilecek birini bulabiliyorlardı.
Ancak, duruşma onun olmadan başlamıştı. Sivil, ceza ve özel işlerdeki yardımcıları, alışıldığı üzere işlerini yapıyorlardı; sabah sekizden itibaren, birkaç düzine burjuva ve burjuva kadını, Châtelet'in Embas dinleyicisi salonunun karanlık bir köşesinde, güçlü bir meşe paravanla duvar arasında sıkışmış bir şekilde, Master Florian Barbedienne tarafından verilen sivil ve ceza adaletinin çeşitli ve neşeli manzarasını izliyorlardı.
Salon küçüktü, alçaktı, kemerliydi. Arkada, prévôt için büyük bir oymalı meşe sandalye ve sol tarafta dinleyici Master Florian için bir tabure vardı. Aşağıda, noteri yazıyordu. Karşıda halk vardı; kapının önünde ve masanın önünde, beyaz haçlı mor yelek giymiş birçok prévôt jandarması duruyordu. İki Burjuva Parlor jandarması, Toussaint giysileriyle, kırmızı ve mavi yarım parçalı elbiseleriyle kapalı bir kapının önünde nöbet tutuyordu. Tek bir gotik pencere, kalın duvarın içinde dar bir şekilde yer alıyordu ve Ocak ayının solgun ışığını, tavanda oymalı bir taş demonun ve salondaki zambak çiçekleri üzerinde oturan yargıcın grotesk figürlerine düşürüyordu.
Gerçekten de, prévôt masasında, iki dava dosyasının arasında, dirsekleri üzerine yaslanmış, kahverengi kumaş elbisesinin eteği üzerine ayak basmış, yüzü beyaz kuzu yününden bir kürk içinde, kaşları belirgin, kızgın, gözlerini kısarak, yanaklarının yağlı görünümünü gururla taşıyan Master Florian Barbedienne, Châtelet'in dinleyicisiydi.
Ancak dinleyici sağırdı. Bir dinleyici için hafif bir kusur. Master Florian yine de, çağrılara ve çok uygun bir şekilde karar veriyordu. Bir yargıcın dinliyor gibi görünmesi yeterlidir; ve saygın dinleyici, bu koşulu, iyi adaletin tek önemli koşulu, gürültüden etkilenmediği için daha iyi yerine getiriyordu.
Ayrıca, dinleyicinin işlerini ve hareketlerini acımasızca kontrol eden bir denetleyici vardı; o da, Paris'te her yerde karşılaşabileceğiniz, ancak profesörlerin kürsüsünün önünde asla göremeyeceğiniz, Jehan Frollo du Moulin'di.
“Bak,” dedi, yanındaki Robin Poussepain'e fısıldayarak, gözlerinin önünde gelişen sahneleri yorumlarken, “işte Jehanneton du Buisson. Cagnard'daki güzel kız! Yemin ederim, onu mahkum ediyor, yaşlı! Gözleri ve kulakları yok mu? İki patenotre taşıdığı için on beş sous dört denier! Bu biraz pahalı. _Lex duri carminis_.—O kim? Robin Chief-de-Ville, zırhçı!—Ona bu mesleği kabul ettirmek için mi?—Giriş ücreti bu.—Hey! Bu serserilerin arasında iki soylu var! Aiglet de Soins, Hutin de Mailly. İki şovalye, _corpus Christ_! Ah! Zar atmışlar. Ne zaman burada rektörümüzü göreceğim? Kral adına yüz livre parisis cezası!
Barbedienne, sağır gibi vuruyor—ne kadar da!—Kardeşim başpiskopos olacağım, bu beni oynamaktan alıkoymaz, gündüz oynarım, gece oynarım, oyunla yaşarım, oyunla ölürüm ve ruhumu gömleğimden sonra oynarım!—Kutsal Bakire, ne kadar çok kız var! Birbirinin ardından, koyunlarım! Ambroise Lécuyère! Isabeau la Paynette! Bérarde Gironin! Hepsini tanıyorum, Tanrım! Cezaya! Cezaya! İşte bu, altın kemer takmanın cezasını öğrenmenizi sağlar! On sous parisis! Cazgırlar! Ah! Yaşlı yargıç, sağır ve aptal! Ah! Florian, sakar! İşte masada! Davacı yiyor, dava yiyor, yiyor, çiğniyor, doyuyor, kendini dolduruyor.
Cezalar, harcamalar, vergiler, masraflar, zararlar ve tazminatlar, cezaevi ve hapishane, onun için Noel şekerleri ve Aziz John'ın hamur işleri! Bak ona, domuz!—Hadi! Yine bir aşık kadın! Thibaud la Thibaude, ne fazlası ne eksiği!—Glatigny Caddesi'nden çıktığı için!—Bu kim? Gieffroy Mabonne, elbiseci. Babasının adını kötüledi. Cezaya, Thibaude! Cezaya, Gieffroy! İkisi de cezaya! Yaşlı sağır! İki davayı